Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu

Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu, annelik, Psikanaliz, Psikanalist, Psikanaliz Kitapları, Psikoloji Kitapları, Utanç, eşcinsellik, Korku Psikolojisi Yenme, Psikoloji Kitap Önerisi, Psikanaliz Kitapları, kadınlık, Dora Vakası

Türkiye’de Psikanaliz Yazarları – 1
Elda Abrevaya

Elda Abrevaya’nın kaleme aldığı ‘Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu’, kadınlara ve kadınlarla çalışan ruh sağlığı uzmanlarına şiddetle tavsiye edilebilecek türden oldukça titizlikle hazırlanmış, önemli bağlantıların, teorik açıklamaların ve dikkat çekici vaka örneklerinin yer aldığı bir kitap. Bu kitapta bir kız çocuğunun doğumundan itibaren kadınlığının oluşumunda etkili olan dönemeçleri tek tek inceleme fırsatı bulabiliriz. Elda Abrevaya, kadınlığı uzun ve dolambaçlı bir yol olarak tanımlamıştır, çünkü kadınlık içinde çocukluğu, ergenliği, yetişkinliği, hamileliği, anneliği, bazen kısırlığı, cinsel uyarımları, bazen cinsel çatışmaları ve ketlenmeleri, menopozu, kadınsılığı ve erkeksiliği barındıran bir yolculuktur.

Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu---
Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu—
Dora Vakası

Elda Abrevaya, kadınlık konusunu işlemeye Freud’un ünlü vakalarını kadınlık konusu üzerinden ele alarak başlar. Freud’un Dora’sını ve Freud’un bir isim takmadığı için eleştirildiği tek vakası olan ‘genç eşcinsel kız’ vakası, gerçek ismiyle Sidonie, bir genç kızın kadına duyduğu arzu üzerinden işlenir. Dora, babası ve Bay K. arasında bir çatışma yaşar gibi görünmekte ancak bir yandan Bayan K.’ya bilinçdışı bir arzu duymaktadır. Beyaz tenini hayranlıkla tasvir ettiği Bayan K., Dora için hem bir arzu nesnesi hem de kadınlığı ve anneliğiyle bir özdeşim nesnesidir.

Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu
Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu
Genç Eşcinsel Kız Vakası

Freud’un ‘genç eşcinsel kız’ı Sidonie, bu vakayı Lacan da incelemiştir ve Sidonie’nin doksan yaşından sonra edinilmiş biyografik anlatısı da mevcuttur, aristokrat bir ailenin kızıdır ve ‘sosyete fahişe’si olarak ünlenmiş Leonie’ye tutkundur. Bu durum ailesi için utanç kaynağı olmakta birlikte, Sidonie’nin annesi çok güzel ve zeki bir kız olan Sidonie kadınlık rekabetine girmediği için bir nevi memnun olmuş ve bu duruma çevre tarafından duyulana kadar sessiz kalmıştır. Sidonie’nin annesi, kimi zaman kendi yaşını küçültmek için diğer erkeklere karşı Sidonie’nin kendi kızı olduğunu inkar ederek kimi zaman da Sidonie’ye yaklaşan erkekleri uzaklaştırarak çok sert bir kadınlık rekabetine girmiştir.

Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu-
Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu-
Kadınsılığın Oluşumu

Kadınsılığın oluşumunda anne ve babanın rolü elzemdir. İlk arzulanan kadın, erkek çocuğunda olduğu gibi kız çocuğu için de annedir. Kız çocukta, erkek çocuktan farklı olarak, ilk aşk ve arzu nesnesi değişerek anneden babaya geçiş yapacaktır. Babaya duyulan aşk, annenin misilleme ve kastre etme riskine rağmen gerçekleşmelidir. Kız çocuğunun hayattaki ilk cesur hamlesi arzu nesnesinin anneden babaya dönüşmesidir.

Kadınlık –kadın olma durumu-, doğal olarak gerçekleşmez, biyolojik cinsiyet ve kadınlık durumu farklıdır. Kadınlık durumu bir öteki tarafından tanınmalıdır. Kız çocuğunun, bir kız olarak dünyaya gelişini ilk tanıyacak olan anne ve babadır. Bazı durumlarda, biyolojik olarak kız ya da erkek olarak dünyaya gelen çocuğa ebeveyn tarafından öteki cinsiyete aitmiş gibi yaklaşıldığını görürüz. Bu yaklaşım, kendilik algısını etkileyecektir.

Bir kız çocuğu dünyaya geldiğinde, anne ve babası onu aşkla karşılar ve ona özel bebek hazretlerinin yerini verir. Annenin kızına nasıl baktığı, babanın kızına nasıl baktığı kız çocuğunun kadınsılığının oluşumunda etkilidir. Hatta annenin babaya nasıl baktığı, babayı arzulayıp arzulamadığı, babaya babalık işlevi olan söz ve yasayı temsil eden simgesel bir konum verip vermediği, anne ve babanın ailesindeki diğer kadınların konumları; kız çocuğunun kızlığının kabulünde ve kadınsılığının oluşumunda etkilidir.

Kız çocuğu sadece kadınsılığı değil, annenin arzu nesnesi olan babayla özdeşleşerek erkeksiliği de içselleştirir. Erkeksilik içselleştirildiği halde kız çocuk baba gibi bir erkek olmaz. Erkeksilik maskelenir ve kadın bir aldatmaca olarak kadınsılığını ortaya koyar. Maskenin ötesinde kız çocuk, kendisini keşfetme ve oluşturma serüveninde yalnızdır.

Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu-----
Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu—–
Babanın Yeri

Bazen baba bir üçüncü olarak anne-baba-çocuk üçgeninde yer alamayabilir. Böyle bir durumda anne aşkından baba aşkına geçiş olmaz. Böyle bir durumda kız çocuğunun anneyle ilişkisini ‘yapışkan ve vampirik’ bir tarz belirler. Bu kız çocuğu analitik tedaviye başladığında, analitik hedeflerden biri anne bağımlılığından sıyrılıp kişinin bir başka nesneye yönelebilmesidir.

Babayı Bulmak

Elda Abrevaya, annenin iç dünyasında babanın konumunu araştırmanın önemini vurgulayan Andre Green’e referans vermiştir: Anne için, annenin ruhsal dünyası için, gerçek baba kimdir – eşi mi, annenin kendi babası mı, kardeşi mi, geçmişteki bir sevgili mi?

Kadının Haz Haritası

Elda Abrevaya, kız çocuğunda kadınsılığının oluşumunun ardından kadın cinselliğinin çeşitli hallerini de psikanalitik açıdan inceler: Vajinal cinsellik, anal cinsellik, cinsel soğukluk, vajinismus… Cinsellik, hem haz için hem de üremek içindir. Gebelik ve doğum anı, vajinanın hem haz hem de üreme işlevini bir araya getiren anlardır. Cinsel sorunlar ve kısırlık, anneyle kadınlık ve annelik rekabetine girmemenin bir yolu olabilir.

Annelik

Anne olmak, anne gibi bir çocuk sahibi olmak anlamına gelir ki bu da anneyle annelik konusunda rekabete girmiş olmaktır. Anneden ayrışamamış bir kadın için gebe kalmak bilinçdışı suçluluk duygularına neden olur. Bu da gebe kalmayla ilgili güçlüklere ya da gebelik ve annelik dönemine dair zorluklara neden olur.

Annelik İşlevi

Annelik işlevi ve annesel tutku, sadece çocuk doğurmayı ve kendi çocuğuna bakım vermeyi içermez. Annelik işlevi ve annesel tutku, bütün bakım verme ilişkilerini – bitkilere ve hayvanlara bakmak dahil-, eğitim vermeyi, bir ötekine şefkat ve merhamet göstermeyi, bir öteki için kaygılanabilmeyi kapsar.

Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu--
Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu–
Menopoz

Bir kadın ve kadınlarla çalışan ruh sağlığı uzmanları için ürkütücü olarak deneyimlenebileceğini belirttiği menopoz dönemini kadınlık sorunsalı üzerinden inceleyen Elda Abrevaya; menopozun kültürel ve toplumsal algısı, menopoz döneminde cinsel uyarımların nasıl karşılandığı, anneliğin bittiği bir dönem olan menopozun kadın, anneyle özdeşleşim ve kadınlık açısından ne gibi özellikler taşıdığını anlatmaktadır. Toplumsal ve kültürel olarak bir erkeğin kendinden oldukça genç bir kadınla birlikte olmasının yargılanmadığı bir toplumda, menopoz dönemindeki kadının arzu nesnesinin babadan oğula değişebileceğini ve bu değişimin toplum ve kendisi tarafından yargılanabilirken, kendi içinde utançla karşılanıp bastırılmaya çalışılabileceğini belirtmiştir. Kadın, özümleyemediği cinsel uyarımların yoğunluğuyla baş edebilmek için cinsellikten vazgeçme yolunu seçebilir. Böyle bir durumda somatik rahatsızlıklar ve hastalık hastası olma durumu ortaya çıkacaktır.

Elda Abrevaya, birtakım vaka örnekleri ve bazı tanınmış entelektüel kadınların menopoz dönemini nasıl deneyimlediklerini ele almıştır. Örneğin Simone de Beauvoir –felsefe, anı kitapları ve romanları olan kadın hak ve özgürlükleri için uğraş vermiş yazar kadın-, menopoz dönemini yaşlanma fikrinin verdiği korku ve artan cinsel uyarıma rağmen bir daha bedensel sıcaklık ve aşk yaşayamayacağı kaygılarıyla karşılamıştı. Bu kaygı ve korkular sürerken, sonraları Yahudi soykırımı üzerine bir tanıklık filmi olan Shoah ile ünlenecek olan Claude Lanzmann ile tanışmıştı. Genç bir erkek olan Lanzmann ile, ne istediğini bilen ve kadınlık için az zamanı kaldığını düşünen bir kadın olarak tutkulu bir aşk yaşamıştı.

Yaşlılık

Elda Abrevaya, François Villa’nin analize aldığı ilgi çekici bir vakadan bahseder. Seksen dört yaşında analize başlamak isteyen kadın hasta, profesyonel başarılar yakalamış, birçok aşklar yaşamıştır, analizle birlikte kendini ve hayatını daha iyi anlamak, özümsemek ve ölümü kabullenerek karşılamak istemektedir. Hastasının motivasyonundan etkilenen Villa, analize başlamayı kabul eder. Kadın hastanın öldüğü güne kadar analiz, on sene boyunca devam eder. Hasta, sağlığı el vermediği için son zamanlarında yataktan kalkamaz ve analiz yatağının yanı başında devam eder. Bir sabah Villa’ya, analistine, o günün son günü olabileceğini eğer kendisini görmek istiyorsa o gün görüşmesi gerektiğini iletir. Analisti bu teklifi elbette reddetmez.

Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu----
Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu—-
Kadınlığa Övgü

“Kadınların toplumsal olarak maruz kaldığı eşitsizlikler, haksızlıklar için seslerini duyurabilmek için verdikleri mücadele, onları çoğu kez erkeklere göre daha dirençli ve güçlü kılmıştır.”

İlgili Diğer Yazılar

Psikanalitik Denemeler: Türkiye’de Psikanaliz Yazarları

Bebeği Anlamak: Ailesi içinde Bebeği Gözlemlemek

İlişkilerin Aritmetiği: Gündelik İlişkilerin Dinamiği üzerine

Korku Duygusu

Yetişkin Psikoterapisi ve Bebek Araştırmaları

Terapin Faydaları

Hiçkimsenin Sınırında: Ithaka Yeniden!

Öznelliklerarası Psikanaliz

Psikanaliz ve Film Analizi Üzerine

Utanç Duygusu ve Psikolojik Gelişim

Terapiye Dair

Yılkı: Şiir Analizi

Freud’un Teorisinde Ölüm ve Ölümlüğün Yeri

Dedemin İnsanları Film Analizi

Psikanalizle ilgili Kitap Önerileri
Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu, psikodinamik psikoterapi, psikoterapist, kadıköy psikolog, tavsiye psikolog, Psikoloji Kitapları, Yaşlılık Kadın, Sigmund Freud, bakırköy incirli, terapist, Kadıköy Psikoterapi Merkezi, Çocuk Psikoloğu, Kadın Psikolojisi